Sztandar

1901 – Sztandar – 2012

Polacy od wieków przywiązani są do symboli narodowych, które z biegiem czasu zmieniały się, a do których zaliczamy godło państwowe, barwy narodowe i hymn państwowy.

Używane są również sztandary, chorągwie, bandery, proporce, kokardy.

Towarzystwa Gimnastyczne działające na ziemiach polskich, w okresie kiedy używanie barw Narodowych było całkowicie zabronione, skupiały pod swymi sztandarami odważnych, światłych, tęskniących do wolności i propagujących szlachetne cele.

Członkowie gniazd sokolich i ich sympatycy gromadzili się pod sztandarami przy różnych okazjach takich jak np. zloty okolicznościowe, zawody, uroczystości rocznicowe np. rocznica urodzin Adama Mickiewicza, powstania styczniowego, czy dzień swojego Patrona – Tadeusza Kościuszki.

Sztandar jest ważnym elementem świadczącym o tym, że reaktywowane Towarzystwo jest kontynuatorem działalności oraz spadkobiercą jego idei, celów i wartości materialnych.

Patrząc na sztandar, widzimy:

awers – Sokół w locie, a pod nim gałązki: dębowa i laurowa,
rewers – „Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „SOKÓŁ” w Sanoku. 1901 R”

sztandar_400

Sanocki sztandar wykonano w 1901 r. – poświęcono 28 czerwca 1908 r.

Prawdopodobnie najstarszy sztandar w Sanoku przetrwał wiele okresów:

1. Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Sanoku powołano w 1889 r.

2. 1901–1914 – okres organizowania „Sokoła”. Sanoczanie gromadzili się pod sztandarem, z okazji wielu uroczystości, w czasie zaborów, gdy używanie barw Narodowych było całkowicie zabronione.

3. 1914–1918 – Na czas wielkiej zawieruchy – I wojny światowej, sztandar sokoli i akta ukryto w bezpiecznym miejscu. (szczegóły przechowania nie są nam jeszcze znane).

4. 1918–1939 – w okres II Rzeczypospolitej – sztandar służył członkom i sympatykom „Sokoła” w Sanoku. Natomiast tuż przed II wojną światową, w 50 rocznicę swej działalności, w tej uroczystej chwili „Sokół” sanocki jako instytucja narodowa łączy się z całym narodem, stawia się sztandar obok sztandaru Armii Narodowej i ślubuje Rzeczypospolitej dać swoich druhów na Jej potrzeby w wojnie, która nadchodziła, w wojnie o całość granic Państwa.

5. 1939–1957 – sztandar przechowywał w mieszkaniu, w bardzo trudnym okresie, mjr Tadeusz Zbyszycki.

Przed ucieczką do Argentyny, mjr Tadeusz Zbyszycki w liście napisanym 18 lutego 1957 r. w Warszawie, adresowanym do Kochanego Stacha, napisał: „Równocześnie proszę też Ciebie Kochany jak również i wyżej wspomniane Grono wtajemniczonych o rozpatrzenie sprawy przechowywanego w moim mieszkaniu naszego drogiego Sztandaru-sokolego, który dziwnym zrządzeniem losu, udało mi się uratować od zagłady”.

6. 1957–2000 – sztandar przechowywany z zachowaniem tajemnicy, przez Jadwigę i Romana Słuszkiewiczów, Ich córkę Teresę Dalską, a następnie wnuczkę Annę Dalską-Kindlarską.

7. 20.12.2000 – sztandar przekazany przez Teresę Dalską i Annę Dalską-Kindlarską przedstawicielom Zarządu PTG „Sokół” w Sanoku (Kazimierz Mielczarek, Bronisław Kielar, Wiesław Wilkosz) w obecności notariusza Lidii Górskiej-Galewicz.

8. W związku z tym, że PTG „Sokół” w Sanoku nie zostało uznane przez MSWiA za następcę prawnego, należało uchwalić jego likwidację i doprowadzić do reaktywowania przez przedwojennych członków – TG „Sokół” w Sanoku.

Zarząd PTG „Sokół” nie podjął jednak uchwały o likwidacji swojego Towarzystwa i w związku z tym część członków, która wystąpiła z PTG „Sokół”, doprowadziła do reaktywowania TG „Sokół” przez członków przedwojennych.

Sztandar w takim układzie należało przekazać na przechowanie do Muzeum Historycznego, do czasu przejęcia go przez TG „Sokół”.

Sztandaru nie przekazano do M.H. Nie znane są również warunki w jakich jest przechowywany.

9. Na pismo skierowane do PTG „Sokół” w dniu 23.07.2005 r. w sprawie przekazania sztandaru TG „Sokół” nie uzyskaliśmy odpowiedzi.

10. Po udokumentowaniu, iż następcą prawnym Towarzystwa utworzonego w 1889 r. oraz właścicielem nieruchomości byłego „Sokoła” jest Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Sanoku – sztandar jest również jego własnością i będziemy czynić starania o jego odzyskanie.

Fot. Z. Koziarz. Teresa Dalska z Rodziną prezentują sztandar – 2000 r.

11. TG „Sokół” jest następcą prawnym „Sokoła” utworzonego w 1889 r. – mamy więc prawo do historycznego sztandaru – wykonanego w 1901 r.

Wielokrotnie zwracaliśmy się do PTG „Sokół” (pisemnie i telefonicznie) o przekazanie nam sztandaru jednak ze względu na brak odpowiedzi musieliśmy skierować pozew do Sądu.

W Sądzie Rejonowym Wydział Cywilny w Sanoku Sędzia Krzysztof Dziewulski przeprowadził rozprawę w sprawie zwrotu nam sztandaru (7.07.2009 r.).

Sąd:

I. Nakazuje pozwanemu PTG „Sokół” w Sanoku aby wydał powodowi TG „Sokół” w Sanoku sztandar.

II. Zarządza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 50 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

III. Wyrokowi nadaje rygor natychmiastowej wykonalności.

(wyrok nie jest prawomocny)

12. 6 sierpnia 2009 r. otrzymaliśmy wyrok z klauzulą wykonalności i zwróciliśmy się do pozwanego o uzgodnienie terminu i miejsca przekazania nam sztandaru.

13. 19 sierpnia 2009 r. Zarząd TG „Sokół" w Sanoku zwrócił się z prośbą do Sądu Rejonowego w Sanoku o egzekucję sądową wyroku dotyczącego wydania powodowi sztandaru, który obecnie jest w posiadaniu prezesa PTG „Sokół” w Sanoku.

14. 13 kwietnia 2010 r. odbyło się posiedzenie Sądu (SSR Roland Pudło) w sprawie o egzekucję sądową. Nałożona została grzywna na prezesa PTG „Sokół” w Sanoku Kazimierza Mielczarka w wysokości 200 zł. Jeżeli prawomocny wyrok Sądu z dnia 7.07.2009 r. nie zostanie wykonany i sztandar nie zostanie nam zwrócony – wystąpimy o kolejną wyższą grzywnę.

15. Czekaliśmy bardzo długo na zwrot naszego sztandaru i kosztów sądowych. Nie występowaliśmy do Sądu o kolejną wyższą grzywnę ponieważ sprawa ciągnęłaby się jeszcze bardzo długo. Byłyby kolejne posiedzenia, kolejne nie ściągnięte grzywny i kolejne wnioski itd.

16. W dniu 10.05.2011 r. zgłosiliśmy do Prokuratora Rejonowego w Sanoku podejrzenie popełnienia przestępstwa przez Kazimierza Mielczarka, który zaprzepaścił nasz sztandar i nie wiadomo obecnie gdzie on się znajduje. Z Prokuratorem Rejonowym Izabelą Jurkowską-Hanus rozmawiali Eugeniusz Czerepaniak i Bronisław Kielar.

17. Efektem zgłoszenia w prokuraturze o podejrzeniu zaginięcia sztandaru, w dniu 19.05-2011 r. przesłuchano na policji Bronisława Kielara.

18. Przesłuchano również Jana Nebesio, który prowadził biuro „Solidarności Walczącej”, gdzie do czasu zaginięcia znajdował się nasz sztandar.

19. 27 maja 2011 r. to bardzo ważny dzień dla „Sokoła”.

Po 72 latach, 110. letni Sztandar powrócił do swojego budynku.

Przedstawiciele PTG „Sokół” (Jan Nebesio, Wiesław Wilkosz, Tadeusz Kędzierski, Maria Wołk) przekazali Sztandar prezesowi TG „Sokół”.

Przekazanie odbyło się w naszym dopiero wyremontowanym lokalu przy ul. Mickiewicza 13 I p.

20. Drzewiec naszego sztandaru Pan Jacek Dalski przekazał wiele lat temu w depozyt do Muzeum Historycznego w Sanoku.

Drzewiec jest już pod naszą opieką z czego bardzo się cieszymy i bardzo dziękujemy Panu Jackowi Dalskiemu.

Dziękujemy również Panom Andrzejowi Babiarzowi i Andrzejowi Romaniakowi za udział w przechowaniu drzewca w dobrym stanie.

Na drzewcu znajduje się 46 gwoździ poniżej wymienionych gniazd sokolich, a także 125 gwoździ z niżej wymienionymi nazwiskami.

Na drzewcu jest także 30 wolnych miejsc po gwoździach, które prawdopodobnie odpadły i zaginęły.

Związek Pol. Tow. Gimn. „Sokół”
TG „Sokół” Andrychów
TG „Sokół” Biała
TG „Sokół” Buczacz
TG „Sokół” Brody
TG „Sokół” Dynów
TG „Sokół” Delatyn
TG „Sokół” Dziedzice
TG „Sokół” Gwozdziec

10. TG „Sokół” Halicz

11. TG „Sokół” Horodenka

12. TG „Sokół” Husiatyn

13. TG „Sokół” Jaworów

14. TG „Sokół” Jaworzno

15. TG „Sokół” Kalwarya

16. TG „Sokół” Kamionka

17. TG „Sokół” Kęty

18. TG „Sokół” Kopyczyńce

19. TG „Sokół” Kosów

20. TG „Sokół” Leżajsk

21. TG „Sokół” Lwów Macierz

22. TG „Sokół” Łańcut

23. TG „Sokół” Obertyn

24. TG „Sokół” Ustrzyki Dolne

25. TG „Sokół” Podhajce

26. TG „Sokół” Padwołoczyska

27. TG „Sokół” Ropczyce

28. TG „Sokół” Rozwadów

29. TG „Sokół” Rzeszów

30. TG „Sokół” Sadagóra

31. TG „Sokół” Sieniawa

32. TG „Sokół” Skawina

33. TG „Sokół” Stanisławów

34. TG „Sokół” Stary Sącz

35. TG „Sokół” Strzyżów

36. TG „Sokół” Stryj

37. TG „Sokół” Śniatyn

38. TG „Sokół” Turka n/S

39. TG „Sokół” Tuchów

40. TG „Sokół” Tarnobrzeg

41. TG „Sokół” Wadowice

42. TG „Sokół” Winniki

43. TG „Sokół” Wojnicz

44. TG „Sokół” Zagórz

45. TG „Sokół” Złoczów

46. TG „Sokół” Żółkiew

Pytel – prezes „Sokoła”
H. Pytlowa
K. Łępkowski - marszałek
Marszałkowa Łępkowska
B. Fidler - poseł
W. Jabłoński - poseł
Ks. dr J. Drozd
Ks. Sękowski
M. Adamczykowa

10. W. Adamczyk

11. Augustyńska

12. St. Augustyński

13. F. Barański

14. J. Basińska

15. St. Basiński

16. Beksińska

17. W. Beksiński

18. Bialikiewiczowa

19. W. Bialikiewicz

20. Biedkowa

21. Dr P. Biedka

22. St. Biega

23. Bielak

24. Borczykowa

25. Borczyk

26. Borzemska

27. E. Bratrowa

28. Bratro

29. W. Breitowa

30. Brunowa

31. J. Bruna

32. Czarnowska

33. St. Czarnowski

34. M. Dukietowa

35. W. Dukiet

36. T. Drewińska

37. Dr M. Drewiński

38. L. Eydziatowicz

39. F. Faliszewski

40. R. Gerardisowa

41. K. Gerardis

42. Golczewska

43. K. Golczewski

44. Hejnarowa

45. Z. Herzówna

46. H. Jabłońska

47. Dr J. Jabłoński

48. M. Jachimowska

49. Jaworska

50. Dr J. Jodłowski

51. M. Kawski

52. Kazubska

53. J. Kazubski

54. W. Kiernik

55. J. Kłapa

56. Konieczkówna

57. E. Kopecka

58. W. Kopecki

59. E. Kruk

60. K. Ksela

61. P. Linkiewicz

62. Maciejowska

63. W. Markiewicz

64. J. Maramoroszowa

65. Moszoro

66. Mroczkowska

67. Mroczkowski

68. J. Nowakowa

69. Z. Nowicka

70. J. Nowicki

71. Z. Nowosielecka

72. Nowosielecki

73. St. Niedzielski

74. Dr P. Niziołek

75. St. Nowak

76. M. Ostrowska

77. J. Piechowa

78. Piech

79. Plinkiewiczowa

80. Dr K. Petelenz

81. Protaszowiczówna

82. Remerowa

83. J. Remer

84. St. Rotterowa

85. S. Rotter

86. W. Rozumowa

87. T. Rozum

88. Bronisława Rylska

89. Scherffowa

90. J. Scherff

91. Skąpska

92. Skąoski

93. W. Smulski

94. Staruszkiewiczowa

95. J. Staruszkiewicz

96. P. Stepek

97. L. Swierczyński

98. Szajnowa

99. M. Szajna

100. W. Szomkowa

101. W. Szomek

102. Sygnarska

103. W. Sygnarski

104. Ślączkowa

105. Dr W. Ślączka

106. L. Święch

107. Dr L.Tarnawski

108. Toegelowa

109. Toegel

110. J. Tomasikowa

111. Tustanowska

112. M. Tustanowski

113. Trzcińska

114. J. Trzciński

115. M. Wasylewiczówna

116. P. Wąsowicz

117. W. Wolińska

118. Wolińska

119. T. Wrześniowski

120. Wyka

121. S. Zacharowa

122. J. Zachara

123. M. Zaleska

124. Dr K. Zaleski

125. J. Zatcher

21. Nie wiemy co się stało z głowicą sztandaru – może ktoś posiada jakieś informacje na ten temat – prosimy o kontakt.

22. Aby skompletować całość, kupiliśmy kopię głowni sztandaru krakowskiego „Sokoła” i będziemy z niej korzystać do czasu odnalezienia oryginału głowni naszego sztandaru.

23. Do kompletu potrzebne są jeszcze: szarfy, rękawiczki i gablota.

drzewiec_1_01