Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Sanoku

2019.06.08

130 lat sanockiego „Sokoła” – 1889-2019

                Sanok, 29 czerwca 2019 r.                                         

Sprawozdanie

130-lecie Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku

Po przyjęciu Delegacji Sokolich w Oranżerii Domu Sokoła poszliśmy z Orkiestrą Dętą PGNiG na czele złożyć kwiaty naszemu Patronowi  gen. Tadeuszowi Kościuszce.

Następnie przeszliśmy na Rynek, gdzie stacjonowała ekipa TVP info. Po krótkim wywiadzie na temat naszego święta, przeszlismy do Kościoła pw. Przemienienia Pańskiego, gdzie ks. dziekan dr Roman Froń odprawił mszę św. i wygłosił piękne okolicznościowe kazanie.

Z Kościoła przeszliśmy pod Dom Sokoła, gdzie po odśpiewaniu Hymnu Narodowego odsłoniliśmy i poświęciliśmy trzy Tablice:

1. przypominającą utworzenie pierwszego gniazda „Sokoła” we Lwowie 150 lat temu, w 1867 r.

2. upamiętniającą 100. rocznicę odzyskania niepodległości przez Polskę z nazwiskami Bohaterów Narodowych:

MARSZAŁEK JÓZEF PIŁSUDSKI, ROMAN DMOWSKI, IGNACY PADEREWSKI, GENERAŁ JÓZEF HALLER, GENERAŁ TADEUSZ ROZWADOWSKI, WINCENTY WITOS …

3. upamiętniającą 130. rocznicę utworzenia sanockiego „Sokoła”, na której umieściliśmy nazwiska zasłużonych działaczy dla sanockiego „Sokoła” i dla Sanoka. Są to Druhowie:

DR KAROL ZALESKI (1856-1941),  DR KAROL PETELENZ (1847-1930), ADAM PYTEL (1856-1928), FELIKS GIELA (1859-1936), DR STANISŁAW BIEGA (1862-1923), INŻ. WŁADYSŁAW ADAMCZYK (…-1915), DR EMIL GAWEŁ (1875-1921), JAN KILLAR (1884-1939), MJR TADEUSZ ZBYSZYCKI (1892-1987), MARIAN SZAJNA (1873-1936).

Odsłonięcia Tablic dokonali:

  • Dh Piotr Harat, prezesTG „Sokół” w Gminie Czarnichów (Międzybródź Bialski), wiceprezes ROTG „Sokół” w Polsce,
  • Pan Andrzej Romaniak, Przewodniczący Rady Miasta Sanoka.

Poświęcenia dokonał: ks. dziekan dr Roman Froń, z udziałem ks. Damiana Długosza.

Przedstawiciele Władz samorządowych oraz przedstawiciele Gniazd sokolich złożyli pod tablicami kwiaty oraz zapalili znicz pamięci.

Po wykonaniu zdjęcia na tle Domu Sokoła, przeszliśmy do Klubu Górnika, gdzie rozpoczęliśmy spotkanie Hymnem Sokolim.

Serdecznie powitani zostali Goście obecni na naszym spotkaniu, w tym:

  • ks. dziekan dr Roman Froń – proboszcz Parafi Przemienienia Pańskiego w Sanoku,
  • ks. kpt. Damian Długosz – kapelan sanockiego „Sokoła”,
  • dh. dr Piotr Uruski – poseł na Sejm RP,
  • pan Stanisław Lewicki – wiceprzewodniczący Rady Powiatu,
  • dh Andrzej Chrobak – członek Zarządu Powiatu,
  • pan Andrzej Romaniak – przewodniczący Rady Miasta Sanoka,
  • pan Grzegorz Kornecki – wiceburmistrz Miasta Sanoka,
  • dh. Adam Kornecki – radny Rady Miasta,
  • ppłk. Rafał Jarosz – dowódca 35. Batalionu lekkiej piechoty  w Sanoku,
  • kpt. Tomasz Kuzdro – WKU w Sanoku,
  • hm. Krystyna Chowaniec – komendantka Hufca ZHP w Sanoku,
  • hm. Jerzy Kwaśniewicz – Hufiec sanocki,
  • pan Mieczysław Brekier – prezes Związku Sybiraków,
  • pan Tadeusz Strzelecki – społecznik z Zagórza,
  • pan Maciej Haudek – Studio Haudek,
  • pan Mirosław Kazimierczak – prezes Towarzystwa „Spartanie”,
  • pani Irena Florczak – kierownik filii Biblioteki Pedagogicznej w Sanoku,
  • pani Małgorzata Buczek,
  • pani Joanna Hydzik,
  • pan Tadeusz Nabywaniec,
  • pan Jan Nebesio,
  • dh prezes Piotr Harat – TG „Sokół” w Gminie Czernichów, wiceprezes ROTG „Sokół” w Polsce z Delegacją i Sztandarem,
  • dh dr prezes Grzegorz Bielec – TG „Sokół” w Rzeszowie, wiceprezes ZTG „Sokół” w Polsce,
  • dh prezes Kazimierz Cetnarski – TG „Sokół” w Rymanowie, naczelnik szkolenia ROTG „Sokół” w Polsce z Delegacją i Sztandarem,
  • dh prezes Zbigniew Bochenek – TG „Sokół” w Mielcu,
  • dh prezes Marek Hyleński – TG „Sokół” w Strachocinie z Delegacją,
  • dh prezes Ryszard Kapała – TG „Sokół” w Radymnie,
  • dh. wiceprezes Magdalena  Gołąb – TG „Sokół” w Dynowie z Delegacją i Sztandarem.

Kolejnym punktem było wręczenie Honorowej Odznaki „SOKÓŁ” SANOK dla:

  • dh. Marii Szałankiewicz-Skoczyńskiej, dh. Jerzego Skibińskiego, dh. Marka Perschke – BRĄZOWEJ,
  • pana Andrzeja Romaniaka – przewodniczącego Rady Miasta Sanoka, dh. prezesa Kazimierza Cetnarskiego – TG „Sokół” w Rymanowie, hm. Jerzego Kwaśniewicza – Hufiec ZHP w Sanoku, pana Mirosława Kazimierczaka – prezesa Towarzystwa „SPARTANIE”, dh. Henryka Sobolaka,  dh. Ryszarda Wydrzyńskiego,  dh. Mariana Osekowskiego, dh. Witolda Sebastyańskiego SREBRNEJ,
  • dh. Piotra Harata – prezesa TG „Sokół” w Gminie Czarnichów (Międzybródź Bialski), wiceprezesa ROTG „Sokół” w Polsce – ZŁOTEJ.

Wręczono medale, dyplomy i nagrody dla zwycięzców Konkursu 30 pt. »Historia sanockiego „Sokoła” 1889-2019«

 

Uczeń

SP

Nauczyciel

  1.  

Jakub Mielnik

SP-2 w Zagórzu

Zofia Cypcarz

  1.  

Daniel Stach

SP w Niebieszczanach

Dorota Klecha

  1.  

Julia Koczera

SP w Niebieszczanach

Dorota Klecha

  1.  

Patryk Józefek

SP w Niebieszczanach

Dorota Klecha

  1.  

Grzegorz Moska

SP-4 Sanoku

Iwona Barszczewska-Menio

  1.  

Michał Trzciniecki

SP-2 w Zagórzu

Zofia Cypcarz

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Uczeń

SPP

Nauczyciel

  1.  

Dominika Bochnak

II LO

Joanna Mogilany

  1.  

Karol Bartkowski

I LO

Piotr Kita

  1.  

Mateusz Miklicz

I LO

Piotr Kita

  1.  

Kamila Borowy

I LO

Piotr Kita

  1.  

Weronika Wojciechowska

ZS-1

Joanna Albigowska

  1.  

Klaudia Głuszko

II LO

Magdalena Dziuban

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wręczono medale, dyplomy i nagrody dla zwycięzców Konkursu 31 pt.: „Wiersze patriotyczne – recytacja”

M-ce

Imię i nazwisko

Autor, tytuł

Szkoła

Opiekun-nauczyciel

I

Amelia Tomala

Artur Oppman, Orlątko

SP w Łukowem

Tadeusz Nabywaniec

II

Łukasz Słyszyk

Adam Mickiewicz, Reduta Ordona

SP w Bukowsku

Anita Wolanin

II

Anna Bar

Cyprian Kamil Norwid, Moja piosnka (II)

SP w Trepczy

Joanna Lewicka

III

Julia Domalik

Jadwiga Gamska–Dembińska, Nad grobami polskimi w Katyniu (fragmenty)

SP w Łukowem

Tadeusz Nabywaniec

III

Dominika Jankowska

Władysław Broniewski, Ballady i romanse

SP w Łukowem

Tadeusz Nabywaniec

Wyr

Jakub Bańczak

Władysław Broniewski, Ballady i romanse

SP w Porażu

Joanna Pisula

Wyr

Martyna Maksym

Władysław Bełza, Modlitwa polskiego dziewczęcia

SP-2 w Zagórzu

Alina Milczanowska

Wyr

Michał Burczyk

Władysław Bełza, Modlitwa za Ojczyznę

SP-2 w Zagórzu

Alina Milczanowska

Wyr

Natalia Radwańska

Adam Mickiewicz, Reduta Ordona -fragm.

SP w Trepczy

Joanna Lewicka

 

M-ce

Imię i nazwisko

Autor, tytuł

Szkoła

Opiekun-nauczyciel

I

 Zofia Leszczyk

Lusia Ogińska, „Dzieciom polskim zamordowanym przez UPA”

Gimnazjum w Trepczy

Bożenka Zarzyka

II

Paulina Dąbrowska

Krzysztof Ildefons Gałczyński, Sen żołnierza

Gimnazjum w Tarnawie Dolnej

Anna Kruczek

II

Aleksandra Łukowska

Krzysztof Kamil Baczyński, Mazowsze

Gimnazjum w Tarnawie Dolnej

Anna Kruczek

III

Adrian Słowiak

Jędrzej Giertych, W godzinie klęski

Zespół Szkół nr 2 w Sanoku

Ewa Bień

Wyr

Laura Gryziecka

Zbigniew Herbert, Wilki

Zespół Szkół nr 2 w Sanoku

Agnieszka Sachajdak

Wyr

Klaudia Posadzka

Kazimierz Surzyn, Polsko

Zespół Szkół nr 2 w Sanoku

Agnieszka Sachajdak

 

Wręczenie nagród dla zwycięzców Sanockiej Otwartej Ligi Tenisa Stołowego „Sokoła” – sezon 2018/2019.

35 Turniejów, w których udział wzięło 22 zawodników, zorganizował i prowadził dh Marek Perschke, w czasie od września 2018 r.  do czerwca 2019 r.

            Zwycięzcy Turnieju:

  1. Zygmunt Wójcik, 2. Paweł Motyka, 3. Marek Serwiński.            Gratulacje!

 

Rozpoczynając dyskusję dh prezes Bronisław Kielar powiedział:

Szanowni Państwo!

Sanocki „Sokół” utworzony został 130 lat temu, 22 lata po utworzeniu pierwszego Gniazda we Lwowie, 5 lat po utworzeniu Gniazda w Krakowie i 3 lata po utworzeniu Gniazda w Rzeszowie.

Celem działania Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” było:

  • podtrzymywanie i rozwijanie świadomości narodowej,
  • podnoszenie rozwoju życia umysłowego i sportowego
  • kształtowanie postaw patriotycznych,

zgodnie z sokolim zawołaniem: „W zdrowym ciele, zdrowy duch”.

Inicjatorami utworzenia sanockiego Gniazda byli:

  • dr Karol Zaleski, lekarz miejski,
  • dr Karol Petelenz, dyrektor gimnazjum,
  • dr Leon Studziński, starosta sanocki.

Ówczesny Sanok, miasto powiatowe w Galicji Wschodniej liczyło:

5 559 mieszkańców, w tym: 2 536 wyznania mojżeszowego, 2 148 Polaków, 871 Rusinów i 4 Niemców.

Rada Miasta przekazała „Sokołowi” działkę pod budowę Sokolni w 1896 r., a już w 1900 r. rozpoczęto ćwiczenia w surowej Sali gimnastycznej o wymiarach 10 x 20 m.

Prowadzono w „Sokole” bardzo wiele działań ideowych, towarzyskich, rozrywkowych i zdrowotnych.

W dowód uznania za działalność „Sokoła” Rada Miasta Sanoka w dniu 28 stycznia 1904 r. uchwaliła nadać nowo utworzonej ulicy, nazwę SOKOŁA. Działo się to w okresie zaborów.

W czasie PRL-u, po formalnej likwidacji „Sokoła” w 1949 r., już w 1951 r. nazwę ul. SOKOŁA zmieniono na MODRZEWSKIEGO.

Obecnie czynimy starania o przywrócenie nazwy ul. SOKOŁA.

Szanowni Państwo to, że działalność dzisiejszego „Sokoła” jest coraz lepiej postrzegana, zawdzięczamy wspaniałym poprzednikom, którzy najpierw dążyli do odzyskania i utrzymania niepodległości, a następnie działali w kierunku podnoszenie poziomu życia i świadomości społecznej.

Na odsłoniętej i poświęconej dzisiaj tablicy pamiątkowej umieściliśmy 10 nazwisk, Druhów zasłużonych dla „Sokoła” i dla Sanoka:

  1. dh dr Karol Zaleski (1856-1941). Inicjator utworzenia sanockiego „Sokoła”, prezes i długoletni działacz sokoli, lekarz miejski i wielki społecznik.
  1. Dh dr Karol Petelenz, filolog – inicjator, współzałożyciel i pierwszy prezes sanockiego „Sokoła”.
  1. dh Adam Pytel (1856-1928), wieloletni prezes „Sokoła”, burmistrz Sanoka, kierownik Gimnazjum, redaktor „Tygodnika Ziemi Sanockiej”. Z bogatego życiorysu tego wspaniałego człowieka, wspomnę tylko 2 wątki.

I.  W dniach 6-19 września 1914 r. dh. prezes Adam Pytel przyjmuje w Sanoku ~7 tys. osób Legionu Wschodniego, który pod dowództwem kpt. Józefa Hallera od 29 sierpnia 1914 r. przeszedł drogę ze Lwowa do Sanoka.

Szlak wiódł przez Lubień Wielki, Rudki, Sambor (Sąsiadowice), Chyrów (Tarnawa), Ustrzyki Dolne, Lesko. W szeregach żołnierzy był również ppor. Stanisław Biega ur. w Sanoku, syn wspomnianego poniżej Stanisława.

II. W dniu 31 października 1918 r. Adam Pytel z ramienia „Komitetu Samoobrony Narodowej” i jako prezes „Sokoła” uczestniczył w przejmowaniu władzy z rąk zaborcy. Najpierw przejęli koszary, a następnie wszystkie urzędy w mieście.

  1. dh Feliks Giela, prawnik, aptekarz, działacz społeczny, współzałożyciel sanockiego „Sokoła”, burmistrz Sanoka, filantrop.
  1. dh dr Stanisław Biega (1862-1923).

Jako współzałożyciel sanockiego „Sokoła”, w dniu 28 czerwca 1889 r., na pierwszym walnym zgromadzeniu został wybrany w skład Wydziału.

Jako jeden z najaktywniejszych członków „Sokoła” był członkiem Ligi Narodowej, działaczem „Sokoła” w Kołomyi, potem „Sokoła” Macierzy i jako sekretarz Związku Sokolstwa Polskiego we Lwowie i redaktor Przewodnika Gimnastycznego, współorganizował Wszechpolski  V. Zlot Sokoli w rocznicę Grunwaldu, w 1910 r. w Krakowie.

W 1918 r. zamieszkał w Warszawie, gdzie do końca poświęcił się sokolstwu.

Doprowadził do zjednoczenia wszystkich organizacji sokolich z 3. zaborów, w Związek Sokolstwa Polskiego, w którym został wiceprezesem.

Zorganizował ogólnokrajowy zlot sokoli w 1921 r. w Warszawie. Stanisław Biega zmarł w Warszawie 19 kwietnia 1923 r.

  1. Dh inż. Władysław Adamczyk, członek współzałożyciel, wieloletni prezes „Sokoła” i działacz w sanockich organizacjach.
  2. Dh dr Emil Gaweł, prawnik wieloletni działacz i prezes sanockiego „Sokoła”.
  3. Dh Jan Killar nauczyciel filologii germańskiej i klasycznej, działacz społeczny, prezes sanockiego „Sokoła w okresie 1927-1936.
  4. Dh mjr. Tadeusz Zbyszycki, wiceprezes TG „Sokół” w Sanoku w latach 1927-1936. W czasie okupacji niemieckiej przechował w swoim domu sokoli Sztandar aż do 1957 r., kiedy to uciekł przed aresztowaniem do Argentyny. Sztandar przejęła rodzina Słuszkiewiczów.
  5. Dh Marian Szajna, nauczyciel gimnastyki, 43 lata działał w sanockim Gnieździe. Długoletni gospodarz Gniazda naczelnik i wiceprezes.

Więcej na temat zasłużonych dla „Sokoła” na: http://sokolsanok.pl/www/uploads/pdf/sokoli-zasłużeni.pdf

Przy okazji 130. rocznicy TG „Sokół” w Sanoku wspomnijmy również tych, którzy we wrześniu 1939 r. zostali wywiezieni do obozu Waimar-Buchenwald gdzie w 1940 r. zmarli. Byli to:

  • dh Maksymilian Słuszkiewicz, burmistrz Sanoka,
  • dh dr Jerzy Pietrzkiewicz, prezes sanockiego „Sokoła” – 1936-1939,
  • dh dr Zygmunt Kruszelnicki, wiceprezes sanockiego „Sokoła”.

Po II wojnie 26.02.1946 r. wybrano Zarząd „Sokoła” z prezesem Antonim Marończykiem, wiceprezesami  Władysławem Fastnachtem i Zygfrydem Gölisem. Nie dane im było prowadzić „Sokoła”, ponieważ odmowa zarejestrowania Towarzystwa dotarła do Sanoka już w dniu 6.03.1946 r.

Wspomnijmy również Druhny i Druhów przedwojennego „Sokoła”, którzy doprowadzili do reaktywowania naszego Gniazda w 2004 r.

Byli to: Maria Czerepaniak, Zofia Sarkady, Janina Stefańska, Ludmiła Szmidt, Janina Maczek, Hipolit Zygmunt Keller, Zygmunt Kazimierz Patała.

Wspominamy wszystkie Druhny i wszystkich Druhów Sokołów działających w okresie 130 minionych lat w Sanoku, oddanych sprawie Sanoka oraz niepodległości i suwerenności Naszej Kochanej Ojczyzny Rzeczypospolitej Polskiej.

Uczcijmy Ich pamięć chwilą ciszy.

Następnie wystąpili:

  • dh. dr Piotr Uruski – poseł na Sejm RP,
  • pan Stanisław Lewicki – wiceprzewodniczący Rady Powiatu,
  • dh Andrzej Chrobak – członek Zarządu Powiatu,
  • pan Andrzej Romaniak – przewodniczący Rady Miasta Sanoka – wykład na temat historii „Sokoła”,
  • pan Grzegorz Kornecki – wiceburmistrz Miasta Sanoka,
  • dh prezes Piotr Harat – TG „Sokół” w Gminie Czernichów, wiceprezes ROTG „Sokół” w Polsce,
  • dh dr prezes Grzegorz Bielec – TG „Sokół” w Rzeszowie, wiceprezes ZTG „Sokół” w Polsce,
  • dh prezes Kazimierz Cetnarski – TG „Sokół” w Rymanowie, naczelnik szkolenia ROTG „Sokół” w Polsce,
  • dh prezes Zbigniew Bochenek – TG „Sokół” w Mielcu,
  • dh prezes Marek Hyleński – TG „Sokół” w Strachocinie,
  • dh prezes Ryszard Kapała – TG „Sokół” w Radymnie,
  • dh. wiceprezes Magdalena Gołąb – TG „Sokół” w Dynowie,
  • hm. Krystyna Chowaniec – komendantka Hufca ZHP w Sanoku.

Na okoliczność 130-lecia otrzymaliśmy życzenia od:

  • dh. kmdr. r. Zbigniewa Koziarza z Gdyni,
  • dh. dr. Andrzeja Boguckiego – prezesa bydgoskiego „Sokoła”,
  • dh. Zbigniewa Okorskiego – prezesa warszawskiego „Sokoła”,
  • dh. dr. Konrada Firleja – prezesa krakowskiego „Sokoła”,
  • TG „Sokół” w Rymanowie,
  • TG „Sokół” w Gminie Czernichów,
  • TG „Sokół” w Mielcu,
  • TG „Sokół” w Strachocinie,
  • TG „Sokół” w Dynowie,
  • TG „Sokół” w Zakopanem,

oraz od:

  • dh. dr. Piotra Uruskiego – posła RP,
  • pana Stanisława Chęcia – Starosty Sanockiego,
  • pana Tomasza Matuszewskiego – Burmistrza Miasta Sanoka,
  • hm. Krystyny Howaniec – komendantki Hufca ZHP w Sanoku.

Dziękujemy bardzo wszystkim, którzy zechcieli uświetnić swoją obecnością naszą uroczystość jubileuszową.

Dziękujemy wszyskim delegacjom Gniazd Sokolich za przybycie i udział w uroczystości.

Dziękujemy bardzo Pocztom sztandarowym Gniazd z: Dynówa, Międzybrodzia Bialskiego, Rymanowa i Sanoka za uczestnictwo i uświetnienie naszej uroczystości.

Dziekujemy bardzo Orkiestrze Dętej PGNiG w Sanoku z kapelmistrzem Grzegorzem Mroczkowskim za piękny występ.

Dziękujemy bardzo uczniom recytującym wiersze i ich nauczycielom za przygotowanie uczniów.

Dziękujemy panu burmistrzowi Tomaszowi Matuszewskiemu za udostępnienie nam Klubu Górnika.

Dziękujemy panu Damianowi Sobolakowi FH-U „DZIEDZIC” za smaczny obiad.

W imieniu sanockich Sokołów Bronisław Kielar

Wiersze recytowali:

Wiersze recytowali:

Amelia Tomala ze SP w Łukowem – wiersz Artura Oppmana, „Orlątko” – opiekun-nauczyciel: Tadeusz Nabywaniec– https://youtu.be/b9dev8NIqtM

Anna Bar ze SP w Trepczy – wiersz Cypriana Kamila Norwida, Moja piosnka (II) – nauczyciel-opiekun: Joanna Lewicka,

Łukasz Słyszyk ze SP w Bukowsku – wiersz Adama Mickiewicza, Reduta Ordona – nauczyciel-opiekun: Anita Wolanin – https://youtu.be/6e9suc7h9Js                                                                                  

Julia Domalik ze SP w Łukowem – wiersz Jadwigi-Gamskiej Dembińskiej, „Nad grobami polskimi w Katyniu (fragmenty)  –  https://youtu.be/ZsI31khQspE

Zofia Leszczyk – Gimnazjum w Trepczy – https://youtu.be/a_27uYuCnDg

            Paulina Dąbrowska – Gimnazjum w Tarnawie Dolnej – https://youtu.be/ABXxay8VyLw

           Aleksandra Łukowska – ZS nr 2 w Sanoku – https://youtu.be/4192x71tatw

           Adrian Słowiak – ZS nr 2 w Sanoku –  https://youtu.be/OPH2R64dHcM

 

Wszyscy zebrani otrzymali książkę wydaną na okoliczność  130-lecia sanockiego „Sokoła”